Erfpacht

informatie over erfpacht van advocaat in Amsterdam Mark van Weeren, auteur van het boek 50 Vragen over Erfpacht

Archief voor Erpachtvoorwaarden

Met eeuwigdurende erfpacht beter af?

Bij eeuwigdurende erfpacht wordt de mogelijkheid geboden de canon eeuwigdurend af te kopen. Dat biedt de erfpachter financiële duidelijkheid. Maar is het ook redelijk? Als de betaling gelijk is aan de gehele grondwaarde dan ben je beter af indien de eigendom van de grond wordt geleverd. Eeuwigdurende erfpacht met een afgekochte canon ligt voor de erfpachter heel dicht bij het hebben van de volledige eigendom van de grond. Maar het blijft erfpacht. Constructies met eeuwigdurende erfpacht hebben geen wettelijke basis; het wordt bedacht door de grondeigenaar en vraagt gelet op het eeuwigdurendheid (!) om een kritisch beoordeling. Een voorbeeld.

Eeuwigdurende erfpacht vraagt om kritische beoordeling

Eeuwigdurende erfpacht vraagt om kritische beoordeling

Erfpacht Utrecht – voorbeeld van eeuwigdurende erfpacht 

Bijvoorbeeld de gemeente Utrecht heeft er voor gekozen vast te houden aan het erfpachtstelsel, maar is overgegaan op een stelsel van voortdurende erfpacht naar een stelsel van eeuwigdurende erfpacht. Hierbij hebben erfpachters de mogelijkheid de erfpachtcanon eeuwigdurend af te kopen. Voor de gemeente is het voordeel hiervan dat zij eigenaar blijft van de grond en voor de erfpachter betekent eeuwigdurende erfpacht dat er nooit meer aan de gemeente betaald hoeft te worden voor de grond.

De canon en de grondwaarde bij erfpacht in Utrecht werden onder die erfpachtvoorwaarden elke tien jaar aangepast. De gemeente heeft toen besloten (dat is immers een politieke keuze) dat deze stijgingen niet aan de gemeenten hoefden toe te komen (loslaten financiële aspecten van de erfpachtregeling) en heeft erfpachters met ongunstige erfpachtcontracten de mogelijkheid geboden hun contract om te zetten naar een contract met de gunstige voorwaarden van de regeling uit 1989 (eeuwigdurende erfpacht met eeuwigdurende afkoop van de canon). Overigens kon de koper van een nieuwbouwwoning  alleen de canon eeuwigdurend afkopen een andere optie was er niet.

De wet regelt niets over eeuwigdurende erfpacht; laat eeuwigdurende erfpachtvoorwaarden toetsen

Het rapport “Ervaringen met Erfpacht”(2013) beschrijft de drie opties voor de afkoop canon bij  eeuwigdurende erfpacht in Utrecht: de conversieregeling 2003 bij erfpacht in Utrecht werd in drie opties aangeboden. Daarbij was de afkoop van de erfpacht aantrekkelijker naarmate men eerder besliste en eerder betaalde. De drie opties waren:

  • Bij tekenen van de conversieovereenkomst voor 1 januari 2004 en betaling voor 1 januari 2004: De contante waarde van de grondwaarde gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde per 1 januari 1999 plus 30% gefixeerd op de einddatum van het erfpachttijdvak en de contante waarde van de nog verschuldigde canonverplichtingen (zonder canonstijging) tot de einddatum, teruggerekend naar de afkoopdatum met een rente van 5%.
  • Bij tekenen van de conversieovereenkomst voor 1 januari 2004 maar latere betaling: De contante waarde van de grondwaarde gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde per 1 januari 1999 plus 30% gefixeerd op de einddatum van het erfpachttijdvak, te verhogen met 2% tot de einddatum en de contante waarde van de nog verschuldigde canonverplichtingen (inclusief canonstijgingen tot het moment van afkoop) tot de einddatum, teruggerekend naar de afkoopdatum met een rente van 5%.
  • Bij tekenen van de conversieovereenkomst na 1 januari 2004, maar wel gedurende de looptijd van het erfpachttijdvak: De contante waarde van de grondwaarde gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde per 1 januari 1999 plus 30% gefixeerd op de einddatum van het erfpachttijdvak, te verhogen met 3% tot de einddatum en de contante waarde van de nog verschuldigde canonverplichtingen

Van huur naar erfpacht

Is een erfpachter beter af dan een huurder? Een huurder heeft in de wet meer bescherming dan een erfpachter. Zeker bij huur van woonruimte. De huurder grond op een bedrijventerrein heeft minder rechtsbescherming. De bedrijfsruimte op de gehuurde grond moet afgebroken worden als de huur eindigt (tenzij in het huurcontract iets anders in geregeld). Bij erfpacht hoeft dat niet. De erfpachter kan de opstal met het recht van erfpacht verkopen. Voortdurende erfpacht kan niet opgezegd worden als de erfpachter op tijd betaald. Dat is een voordeel, bijvoorbeeld voor financiering. Er kan door de bank een hypotheek op de opstal en het erfpachtrecht gevestigd worden.

Van huur naar erfpacht: bedrijventerrein De Heining, Amsterdam

Van huur naar erfpacht: bedrijventerrein De Heining

Voorbeeld omzetting huur naar erfpacht: bedrijventerrein De Heining

Met het project ‘Van huur naar erfpacht’ geeft de gemeente Amsterdam ondernemers op De Heining de mogelijkheid hun huurcontract om te zetten in een erfpachtcontract. De gemeente meldt op de website: “erfpacht is voor veel bedrijven financieel aantrekkelijker dan huren. Bovendien biedt het ondernemers meer zekerheid omdat een erfpachtcontract een tijdvak van vijftig jaar beloopt, en een huurcontract twintig. Maar zij stappen vooral graag over omdat erfpacht investering in een bedrijfsgebouw met een hypothecaire lening mogelijk maakt en het bedrijfspand met terrein te verkopen is. Dat laatste kan bij gehuurde grond per definitie niet.”

Nadelen erfpacht t.o.v. huur

De erfpachter zal de erfpachtvoorwaarden van de grondeigenaar moeten accepteren. Meestal kan daar niet over onderhandeld worden. Anders dan bij huurprijsaanpassing is de procedure voor herziening van de vergoeding voor erfpacht (de canon) niet wettelijk geregeld. De grondeigenaar wil graag van de waardestijging van de grond profiteren. En dat hoeft niet altijd redelijk te zijn. De investeringen van de erfpachter dienen daarbij ook in aanmerking genomen te worden. Erfpachtvoorwaarden kunnen eenzijdige en onredelijke bepalingen bevatten; er kunnen erfpachttrucs in zitten zoals meervoudige inflatiecorrectie.

Waarschuwingsplicht notaris bij erfpacht

“Aan de koop van een recht van erfpacht kleven risico’s. Dan kan een beperkt risico zijn (bijvoorbeeld een canonherziening na afloop van een tijdvak) of een aanzienlijk risico zoals in het geval dat ik nu bespreek: de koper wil van het gekochte object de bestemming wijzigen.
Holding Netherlands

In de koopovereenkomst hebben de kopers verklaard voornemens te zijn het pand te gaan gebruiken“als woning/werken”. In de erfpachtvoorwaarden toegestane bestemming is sociaal maatschappelijke voorziening en inpandige transformatorruimte.  Het pand was dus niet geschikt om te wonen.

Per e-mailbericht in reactie op de toezending van de conceptkoopovereenkomst is de notaris een aantal vragen gesteld, zoals :“(….)- kunt u erfpacht uitleggen”, en “wat kopen we, wat betekent het voor ondergrond en gebouwen (…)- op pagina 5 wordt in de tekst over AFKOOP CANON gesproken over “sociaal maatschappelijke voorziening”.

Wijziging van de bestemming betekent volgens de meeste erfpachtvoorwaarden dat daarmee gepaard gaande waardevermeerdering tot een hogere canon leidt. In dat geval was dat voor het lopende tijdvak € 35.383. Eerst na de koop heeft de grondeigenaar medegedeeld dat afkoop in verband met de canonverhoging (gerelateerd aan de nieuwe bestemming) nog eens € 164.246 bedraagt. De kopers starten een procedure tegen de verkoper maar die vordering werd afgewezen. De kopers hadden volgens de rechter behoren te weten, dat op de begane grond van het pand, zowel op basis van de erfpachtvoorwaarden als op basis van het publiekrechtelijke bestemmingsplan, niet kon worden gewoond.

Wel werd de klacht van de koper tegen de notaris toegewezen: “Van de notaris had mogen worden verwacht dat hij op dit punt aan beide partijen nadere vragen zou stellen, omdat immers de bestemming sociaal maatschappelijke voorziening in ieder geval wonen op de begane grond uitsluit. Aannemelijk is dat als de notaris klagers hierop zou hebben gewezen, zij zich zouden hebben gerealiseerd dat het object in de (juridische) staat waarin het zich bevond niet voor het beoogde gebruik geschikt was, ook al was het door verkopers wel (naar achteraf blijkt in strijd met de bestemming) zo gebruikt. Het staat vast dat de notaris niet alle berichten van klagers heeft beantwoord. De notaris heeft erkend dat het juister was geweest om wel te reageren.”
(Klachtencommissie notariaat, beslissing 20 november 2014).

Eeuwigdurende erfpacht in Amsterdam

Indien de gemeente er voor kiest om het erfpachtcontracten te kunnen omzetten naar eeuwigdurende erfpacht betekent dit dat erfpachter de canon voor altijd kan afkopen. In feite wordt dan eenmalig het bedrag van de grondwaarde betaald door de erfpachter. Dit erfpachtstelsel wordt ook in Den Haag gehanteerd. De erfpachter zal ook een bedrag verschuldigd zijn ter afkoop van de beheerkosten. Na de afkoop van de canonverplichting heeft de erfpachter weliswaar in de toekomst geen canonverplichting kosten meer, maar er is nog steeds sprake van erfpachtgrond. Ook kan de gemeente de erfpachtvoorwaarden nog wijzigen. De erfpachter verwerft bij afkoop van de canon eeuwigdurende erfpacht, geen bloot eigendom. Hij wordt dus geen eigenaar van de grond. Er komt ook geen recht van koop blijkens het college-akkoord van juni 2014.

Het erfpacht boek 50 vragen over erfpacht verschijnt begin augustus bij Kluwer

Het erfpachtboek 50 vragen over erfpacht verschijnt begin augustus bij Kluwer

Eeuwigdurende erfpacht in Den Haag
In 1986 is voortdurende erfpacht in Den Haag omgezet naar het systeem van eeuwigdurende erfpacht met de mogelijkheid de canon eeuwigdurend af te kopen tegen de bij de aanvang getaxeerde grondwaarde. Sinds 2008 is het mogelijk grond in eeuwigdurende in bepaalde gebieden in Den Haag in volle eigendom te verwerven tegen een relatief laag bedrag. Hiermee gaat Den Haag dus verder dan het nieuwe college in Amsterdam voornemens is.

 

Erfpacht: van blog naar boek

Deze blog heeft zoveel inspiratie opgeleverd dat een boek over erfpacht het vervolg is. In juli 2014 zal het boek 50 vragen over Erfpacht uitkomen bij uitgeverij Kluwer.

Pasklare antwoorden over alle aspecten van erfpacht

Pasklare antwoorden over alle aspecten van erfpacht

Het boek beantwoordt vragen waar erfpachters vaak mee rondlopen. Met actuele voorbeelden en rechtspraak.
Welke risico’s loopt de erfpachter? Wordt een woning op erfpacht wel gefinancierd door de bank?
Is het zinvol de grond te kopen van de eigenaar?
Hoe kom ik van onredelijke erfpachtvoorwaarden af?
Waar moet de erfpachter op letten bij taxatie van de grond?
Mag de gemeente zo maar de erfpachtvoorwaarden wijzigen?
Is er rechtsbescherming tegen extreme canonverhoging?
Kan de eigenaar de canon verhogen als de woning op erfpacht wordt verkocht?
Wat kan de erfpachter vorderen bij de rechter?
Op deze vragen en nog veel meer geeft dit handzame boek de pasklare antwoorden voor
erfpachters, eigenaren, vastgoedprofessionals en andere betrokkenen bij erfpacht.

 

Dubbele inflatiecorrectie bij erfpacht

Een erfpachter zal dubbel betalen voor geldontwaarding (inflatie) als jaarlijks al voor inflatie de canon wordt geïndexeerd en vervolgens na 10 jaar een herziening plaatsvindt op basis van de actuele marktwaarde waarbij nogmaals voor inflatie wordt gecorrigeerd, terwijl dat al tien jaar lang ieder jaar is gebeurd. De zogenaamde dubbele inflatiecorrectie. In sommige gevallen kan zelfs sprake zijn van meervoudige inflatiecorrectie.

Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch constateert in de uitspraak LJN: CA0218 van 14 mei 2013 dat de waardeontwikkeling dubbel in rekening wordt gebracht indien op gezette tijden de grond wordt getaxeerd en nieuwe grondwaarde wordt doorberekend in de canon, terwijl de erfpachter ook al jaarlijkse indexering betaald:

“Door zowel iedere 15 jaar de waarde van de in erfpacht uitgegeven gronden te taxeren en aan de berekeningen van de canon ten grondslag te leggen als met de waardeontwikkeling rekening te houden door het percentage dat van die waarde als canon moet worden betaald te indexeren wordt – in ieder geval na de eerste 15 jaar – de waardeontwikkeling van de gronden dubbel verdisconteerd. Dat zou in ieder geval onredelijk zijn tegenover de erfpachters.”

Wat kan een erfpachter daartegen doen? In mijn boek over Erfpachtvragen zal ik daar nader op ingaan.

 

AB2013: koper erfpachtwoning betaalt de rekening

Erfpachtvoorwaarden Amsterdam 2013

Vernieuwing erfpacht in Amsterdam uitgesteld

De nieuwe erfpachtvoorwaarden AB2013 van de gemeente Amsterdam malen van canonherzienieng een probleem voor koper en verkoper. Het idee om de canon te herzien op het moment dat een woning op erfpacht wordt verkocht is slecht voor de verkoper en goed voor de gemeente Amsterdam als grondeigenaar.

De gemeente heeft via indexeringen de stijging van grondprijs al door de erfpachter (voor) gefinancierd gekregen. Van die financiering zal de erfpachter niets terug zien nu te verwachten is dat canonherziening bij verkoop de verkoopprijs van de woning onder druk zet. Bij verkoop zal de gemeente Amsterdam door de canonherziening op basis van de actuele grondprijs nogmaals een geldbedrag incasseren. Het is in strijd met het goederenrechtelijk karakter van erfpacht, en de redelijkheid en billijkheid, om bij verkoop de canon te herzien. Dat beïnvloedt immers de koopprijs negatief. Dat is in de rechtspraak al bepaald. In de uitspraak van Rechtbank Zutphen, 111759 / HA ZA 10-1043; ECLI:NL:RBZUT:2011:BU6803 overweegt de rechtbank onder meer het volgende:

De erfpachter mag er dus op vertrouwen dat de in de akte neergelegde voorwaarden over de mogelijkheden tot wijziging van de canon voor hem blijven gelden tot het moment waarop het lopende erfpachttijdvak afloopt. Hierbij is van belang dat het goederenrechtelijke karakter van het erfpachtrecht met zich brengt dat de in voornoemde artikelen te lezen waarborg tegen onvoorziene verhogingen van de canon een zekere vermogenswaarde vertegenwoordigt en een verhoging van de canon bij overdracht van het erfpachtrecht de koopprijs in negatieve zin zou beïnvloeden, zodat het verweer van de grondeigenaar dat alleen een opvolgend erfpachter door de voorwaarde wordt geraakt, moet worden gepasseerd.

In deze zaak was Staatsbosbeheer de erfverpachter die er niet in slaagde de canon te verhogen op het moment dat de erfpachter wilde verkopen.